WSPÓŁUZALEŻNIENIE

Współuzależnienie jest ceną, którą bliscy alkoholika płacą za życie
 w sytuacji uporczywego stresu

Współuzależnienie – to specyficzna forma uzależnienia się od drugiej osoby lub jej problemu, którą cechuje koncentracja myśli, uczuć i zachowań wokół jej picia, odczuwane poczucie konieczności kontrolowania jej zachowań, nadzieje na utrzymanie bezpiecznych rozmiarów picia, a także usztywnienie i ograniczenie różnorodności zachowań i reakcji związanych z piciem.

Szkody zdrowotne wywołane alkoholem nie ograniczają się tylko do szkód występujących u osób uzależnionych (lub nadużywających alkoholu). Obejmują one swoim zasięgiem także członków rodzin, osoby żyjące w najbliższym otoczeniu alkoholika. Z uwagi na silne zaburzenia zachowania i nieprzewidywalność reakcji oraz destrukcyjny wzorzec postępowania osoby uzależnionej od alkoholu członkowie jej najbliższego otoczenia ( żona, dzieci ) żyją w stanie permanentnego stresu. Trwała adaptacja do stresora, jakim jest osoba pijąca i jej zachowanie staje się przyczyną wystąpienia stałych zaburzeń przystosowania u dorosłych członków rodziny alkoholika.

Zespół cierpień i zaburzeń członków rodziny alkoholowej określa się pojęciem współuzależnienia

Osobowościowe kryteria współuzależnienia:

1. Uporczywe uwikłanie poczucia własnej wartości w swą zdolność do wywierania wpływu na uczucia i zachowania swoje i innych, pomimo powtarzających się cierpień i niepowodzeń  na tym polu.

Obejmuje to co najmniej cztery elementy:

ü      zniekształcony stosunek do siły woli, oparty na złudnym przekonaniu, że można własną wolą kształtować bieg życia swojego i innych ludzi oraz na niskiej zdolności odróżniania sytuacji i spraw, na które można wpływać, od tych, które pozostają poza kontrolą

ü      zatarte granice własnej tożsamości, z powodu zbyt uporczywego uzależnienia poczucia własnej wartości od efektu wywieranego na innych i tendencji do zawłaszczania odpowiedzialności za stany i reakcje innych ludzi

ü      rozbudowany system zaprzeczania, służy przede wszystkim podtrzymaniu złudnego poczucia możliwości kontroli i pozytywnego wpływu na postępowanie osoby uzależnionej

ü      niskie poczucie własnej wartości. Powiązanie samooceny z efektywnością wpływu na alkoholika tworzy okoliczności sprzyjające systematycznemu rujnowaniu własnej wartości

2. Poczucie odpowiedzialności za zaspokajanie potrzeb innych ludzi , łączone
 z zaniedbywaniem własnych potrzeb

3. Poczucie lęku i zaburzanie się poczucia własnej tożsamości w sytuacjach bliskich kontaktów osobistych. Osoba współuzależniona często utożsamia bliskość z uległością, a intymność z zanikiem odrębności partnerów.

4. Tendencja do wikłania się w bliskie związki z osobami przejawiającymi zaburzenia osobowości i impulsywności, uzależnionymi od środków chemicznych
 i współuzależnionymi.

5. Obecność co najmniej trzech z następujących objawów psychopatologicznych:

ü          Zaburzenia regulacji życia emocjonalnego - nadmierne tłumienie lub utrata kontroli nad ekspresją stanów emocjonalnych

ü          Stany depresyjne

ü          Nadmierna czujność i stan "pogotowia" emocjonalnego

ü          Tendencje kompulsywne

ü          Niepokój i stany lękowe

ü          Nadużywanie substancji psychoaktywnych

ü          Zaburzenia psychosomatyczne związane ze stresem

ü          Powtarzające się epizody bycia ofiarą przemocy i nadużyć seksualnych

ü          Pozostawanie w bliskich związkach osobistych z aktywnym alkoholikiem przez okres przynajmniej dwóch lat bez szukania pomocy z zewnątrz

ZACHOWANIA ŚWIADCZĄCE O UWIKŁANIU W TRUDNĄ SYTUACJĘ RODZINNĄ – WSPÓŁUZALEŻNIENIE

Współuzależnienie jest formą swoistego przystosowania do życia w warunkach patologicznych. Na współuzależnienie podatne są przede wszystkim osoby dorosłe oraz najstarsze dzieci.

Schematy adaptacyjne do trudnych ( stresowych) sytuacji małżeńskich:

1. Nieudane próby zmiany sytuacji, czyli  zachowań alkoholika.
Sposoby uniemożliwiające zmianę sytuacji:

ü      zachowania kontrolujące picie alkoholu przez męża

ü      zachowania mające na celu uzyskanie wpływu na męża w tej sprawie

ü      zachowania kontrolujące i nadopiekuńcze zachowania wobec męża w ogóle

ü      wciąganie całej rodziny w kontrolę i próby uzyskiwania wpływu

2. Nieudane próby wycofania się z sytuacji

Sposoby uniemożliwiające wyjście:

ü      demonstracje i „granie” odejścia, straszenie

ü      zachowania ucieczkowe – bez zabezpieczenia wsparcia, rozeznania sytuacji

ü      zachowania wzmacniające poczucie bezradności ( np. powtarzanie tych samych nieudanych prób)

ü      brak zachowań usamodzielniających ( uniezależniających) np. nie szuka pracy, gdy brakuje pieniędzy, nie dokształca się gdy nie ma zawodu, itp.

3. Negatywne sposoby przystosowania się

ü      izolowanie się od osób spoza rodziny

ü      zachowania świadczące o braniu całkowitej odpowiedzialności za rodzinę

ü      wciąganie całej rodziny w kontrolowanie picia i zachowań męża

ü      zachowania tuszujące skutki picia

ü      zachowania dotyczące nieradzenia sobie z przemocą

ü      zachowania świadczące o koncentracji uwagi na mężu

ü      zaniedbywanie własnych potrzeb na rzecz potrzeb męża

Współuzależnienie pociąga  za sobą to niebezpieczeństwo, że osoba współuzależniona przez pomaganie ( wskutek uruchomienia w/w mechanizmów adaptacyjnych, w jej odczuciu – np.  ukrywanie problemu, roztaczanie parasola ochronnego nad alkoholikiem) nieświadomie sprzyja pogłębianiu się lub trwaniu choroby alkoholowej współmałżonka .

Sprawdź – jakie są twoje przekonania i poglądy , jak wiele masz  cech charakterystycznych dla osób współuzależnionych – kwestionariusz dla kobiet żyjących
w związku z osobą uzależniona od alkoholu ( link – www.psychologia.edu.pl – jak na Sanok)